Jaargang 3 nummer 3, oktober 2015

Dag beste volger van het Ettens Mannenkoor,

 

Hier is de Nieuwsbrief met wetenswaardigheden van het koor. Fijn dat u ons volgt want zo kunnen we u van de actualiteit vertellen rondom de mannen van het mooiste koor in de Achterhoek.

U kunt de nieuwsbrief lezen dankzij een actie die al in 2012 gestart is ter gelegenheid van het 100-jarig jubileum van het EMK in 2013. Dat was een mooi moment in de geschiedenis van het koor en een mooi moment om de banden tussen u en de zingende mannen in Etten te verstevigen.

Banden aanhalen is belangrijk in het leven, alles draait om SAMEN plezier hebben en zo gelukkig zijn. Het EMK is nog steeds gelukkig met de keus 25 jaar geleden voor dirigent Nick Moritz en even later 2e dirigent-repetitor-vocal coach Armanda ten Brink. Dat betekent dat zij dit jaar al 25 jaar betrokken zijn bij het EMK – en dat is best bijzonder!

Omdat zij al zo lang hun energie aan het EMK besteden mochten zij een wens doen die we graag vervullen; nog eens de Carmina Burana uitvoeren. Dit keer doen we dat in Schouwburg Amphion, en voordien werken we mee aan uitvoeringen van dit stuk in Enschede en Neuenhaus. Zo kunt u op 13 februari 2016 in Amphion van een goed getraind koor genieten.

Aan de uitvoering van de Carmina Burana werken heel veel anderen mee, zoals vrouwenkoor Con Brio, de Ulftse Nachtegalen, Lucinia uit Ulft en een paar goede solisten.  De sopraansolo wordt natuurlijk vertolkt door Armanda en uiteraard dirigeert Nick het geheel – zowel alle koren als het symfonieorkest worden door hem aangestuurd.

Kort geleden heeft Erna Hemming (met wie we in Amphion een concert gegeven hebben) ons gebeld: of we ‘even’ op korte termijn met een groep in De Lutte met haar mee konden zingen. Deze onmogelijke vraag is door enkele fanatieke zangers als uitdaging opgevat en zo hebben zij het tóch mogelijk gemaakt om haar klanten fijn te verrassen. DAT is ook EMK – het onmogelijke toch doen!

Tot ziens in Amphion 13 februari of elders in het land,

Veel leesplezier,  

Chrysto Wormskamp, voorzitter Ettens Mannenkoor

---

Carmina Burana 13 februari 2016

Het duurt nog even, maar de voorbereidingen voor het grote jubileumconcert met een uitvoering van de Carmina Burana in Amphion in Doetinchem zijn al enige tijd in volle gang, zoals de voorzitter in zijn voorwoord ook al heeft genoemd. Het koor is na de zomervakantie weer met enthousiasme gaan repeteren voor de uitvoering van 13 februari.

 Voor de pauze presenteren koor, orkest en solisten een even verrassend als herkenbaar programma uit film, musical en opera, met daarin bekende muziek van Andrew Lloyd Webber (Music of the Night, Cats, Jesus Christ Superstar), Giuseppe Verdi (La Verginé d'egli Angeli) en Era (Ameno), maar ook het overdonderende 'Skyrim-thema' uit het computerspel Dragonborn. Uit dit voorprogramma is Men of Harlech voor een deel al uitgevoerd op 6 juli tijdens het Steenovenconcert (zie hier onder voor een uitgebreid verslag).

Na de pauze volgt dan de Carmina Burana, het magistrale werk van Carl Orff. Het magistrale van dit werk komt tot uitdrukking in de klank en inhoud van de liederen, maar ook door het grote aantal uitvoerenden: naast het Ettens Mannenkoor onder andere de zangeressen van Vrouwenkoor Con Brio uit Etten, Dameskoor Luscinia uit Ulft en Kinderkoor de Ulftse Nachtegalen, in totaal ruim 200 zangers en zangeressen. Het ruim 60 leden tellende Oost-Nederlands Symfonieorkest uit Hengelo (Ov) verzorgt de orkestrale begeleiding bij dit enerverende werk met als pianisten Heike Knief en Brigitta Klein Goldewijk. Solisten zijn sopraan Armanda ten Brink, bariton Gregor Stachowiak en tenor Hendrik Veldink. De ruim 260 uitvoerenden zorgen voor een enerverende uitvoering van dit beroemde werk. Tijdens het Steenovenconcert op 6 juli heeft het koor het openingslied O Fortuna en het Ecce gratum al een keer ten gehore gebracht.

Als u dit jubileumconcert wilt bijwonen dan  kunt u via www.Amphion.nl of via het bestelformulier uit de huis aan huis bezorgde gids kaarten bestellen voor de voorstelling op 13 februari 2016.

---

Enige achtergrondinformatie over de Carmina Burana:

Orffs Carmina Burana beschrijft drie grote thema's: lente/zomer, de herberg en de liefde. Deze enscenering wordt omlijst door de hymne aan Fortuna, de godin van het (nood)lot. 

Orff beeldt het lot af als een soort rad van avontuur waaraan de mens is onderworpen (zie de afbeelding hier boven). Deze interpretatie vormt de kern waar alle andere handelingen om heen gebeuren.

De uitgelatenheid van het handelen, dat in de drie delen van zijn compositie wordt afgeschilderd, wordt begrijpelijk in het beeld van het draaiende rad op de achtergrond; wie vandaag bovenaan verkeert, kan morgen al weer onderaan zijn terechtgekomen. Daarom is het belangrijk intens te genieten van momenten van geluk.

Carmina Burana (liederen uit Beuren) is de naam van de grootste en beroemdste verzameling middeleeuwse teksten die tot de zogenaamde vagantenliteratuur behoren.
Het manuscript (13e eeuw), dat op verscheidene oudere - niet bewaard gebleven - teksten is gebaseerd, is afkomstig uit de abdij van Benediktbeuren in Beieren en bevindt zich in de Bibliotheek van München. De Carmina Burana zijn vooral bekend geworden doordat de Duitse pedagoog en componist Carf Orff (1895-1982) in 1937 een selectie van vierentwintig teksten op muziek heeft gezet.

Vagantenliteratuur is de verzamelnaam voor de wereldlijke lyriek, die in de Middeleeuwen, met name in de 12e en begin 13e eeuw, door rondtrekkende studenten en geestelijken werd geschreven, deels in het Latijn, deels in de landstaal. De voornaamste thema's zijn: het ontluiken van de natuur in de lente, heftige kritiek op kerkelijke en wereldlijke overheid en verheerlijking van het ongebonden leven vol aardse geneugten als drank, dobbelspel en liefde. 

Vaganten (zwervers) noemde men de geestelijken, studenten en afgestudeerden die in de Middeleeuwen rondtrokken, hetzij uit eigen wil, hetzij door de omstandigheden gedwongen. Na beëindiging van hun studie konden zij vaak geen kerkelijk ambt - veelal het doel van de studie - verkrijgen, omdat door de grote toeloop van studenten het aanbod de vraag overtrof. Er bleef hun dan vaak weinig anders over dan hun kennis aan te wenden om in hun levensonderhoud te voorzien, bijvoorbeeld door het schrijven van gedichten. Ook waren er bij die na hun losse studententijd zich niet meer in de kerkelijke tucht konden schikken en het ongebonden zwerversleven kozen. De grootste bloei beleefde het vagantendom in de 12e eeuw, ongeveer tegelijk met die van de kloosterscholen en de opkomst van de universiteiten. In die tijd waren de vaganten geëerde en gezochte dichters, die als gevolg van hun kerkelijke wijding(en) onder de kerkelijke (veel soepelere) rechtspraak vielen. Toen ze, omstreeks 1300, niet meer onder de bescherming van de Kerk vielen, verwerden zij al gauw tot gewone zwervers en landlopers.

De vagantenpoëzie is over het algemeen anoniem. Ook van de gedichten van de Carmina Burana zijn slechts enkele auteurs bekend, o.a. Gautier de Châtillon, Archipoeta en Pierre de Blois. De meeste gedichten zijn in het Latijn geschreven, maar er zijn er ook een vijftigtal in het Middelhoogduits en wat fragmenten in het Oudprovençaals. Wat de vorm betreft zijn de liederen nog slechts zelden in de klassieke versmaat, maar meestal in gerijmde metrische verzen en soms ook in de vorm van ritmisch proza geschreven. 

Een steeds terugkerend thema in de Carmina Burana is de heftige kritiek op het bandeloze leven van de gevestigde clerus, met name de monniken. De kerkelijke instellingen en gebruiken worden geparodieerd, maar de dogma's worden nergens direct aangevallen.

Bovenstaande informatie is overgenomen van carminaburanalive.nl. Dit is een zeer informatieve website over de Carmina Burana. U kunt er allerlei achtergrondinformatie vinden. Zo staan bijvoorbeeld alle teksten van de liederen er op: aan de linkerkant in de oorspronkelijke taal en aan de rechterkant de Nederlandse vertaling. Toegelicht wordt wie de personen zijn die in de liederen voorkomen. Ook wordt aangegeven hoe de teksten uitgesproken zouden kunnen worden. De site geeft ook een overzicht van bijzondere uitvoeringen van de Carmina Burana in het verleden en van toekomstige uitvoeringen. Onze uitvoering van 13 februari 2016 hebben we ook op deze site gezet.

---

Try-out concert Carmina Burana in Varsselder op 27 november

Als u niet kunt wachten tot de uitvoering van de Carmina Burana op 13 februari in Amphion, dan kunt u op vrijdagavond 27 november een try-out concert bijwonen in 't Dorpshuus in Varsselder. 

De inhoud van dit concert zal bestaan uit delen van de Carmina Burana en het voorconcert daarvan. Ondanks het ontbreken van het orkest en de andere deelnemende koren zal dit concert toch een goede indruk geven van inhoud van het grote concert op 13 februari volgend jaar in Amphion. Voor het koor is dit een mooie gelegenheid om bepaalde liederen na een periode van repeteren voor het eerst voor publiek te zingen. Als bezoeker van dit concert krijgt u een idee hoe het concert in Amphion uiteindelijk gaat klinken. 

Het concert zal plaatsvinden in een ontspannen sfeer. Dirigent Nick Moritz zal steeds een toelichting geven op de uit te voeren liederen. Sopraan Armanda ten Brink zal optreden als solist en pianist. 

’t Dorpshuus is natuurlijk niet zo groot als Amphion, dus het aantal kaarten dat beschikbaar is voor deze avond is beperkt. Vrijwilligers zullen in Varsselder de zaal ombouwen tot een prachtige concertzaal, net als op 27 april 2013 bij het try-out concert voor het grote jubileumconcert op 6 juli 2013 met Guido’s Orchestra in de sporthal in Gendringen. 

Tijd: vrijdag 27 november 20.00-22.00 uur.Zaal open 19.30 uur.Prijs: €7.50 inclusief een koffie/thee en consumptiemunt

Voorverkoopadressen: 't Dorpshuus Varsselder-Veldhunten, Café-Zaal Köster Etten, Bakkerij Ebbers en Ziet Moars Tabak Terborg en via www.ettensmannenkoor.nl

Locatie: ’t Dorpshuus, Hoofdstraat 29A, 7076 AG Varsselder Veldhunten

 

---

Berdien en Ettens Mannenkoor hebben contact met het publiek

Berdien Stenberg

Het Ettens Mannenkoor heeft samen met rasartieste Berdien Stenberg op 13 juni een succesvol concert gegeven. In de RK kerk te Etten genoot het publiek ruim twee uur lang van sonore zang en heldere fluitklanken. Bij het musiceren op hoog niveau, viel vooral de ontspannen sfeer op. Berdien Stenberg is niet alleen een prima fluitiste, ook als entertainer staat zij haar mannetje. Met haar aankondigingen en haar fluitspel wist zij de aandacht vast te houden. Dirigent Nick Moritz sloot daar prima op aan. In zijn presentaties wisselden interessante informatie en kwinkslagen elkaar af.  Het koor voelde zich thuis in de ontspannen sfeer en zong het gevarieerde programma met veel kwaliteit en nuance.

De kwaliteiten van Stenberg zijn natuurlijk al sinds jaren bekend. Door ziekte is ze enige tijd uit beeld geweest. Zaterdag bewees zij dat zij het optreden niet heeft verleerd. Watervlug en virtuoos in het ene nummer en verstild en ingetogen in een ander, het klonk allemaal even mooi. Achter de vleugel zat haar vaste begeleider Riè Tanaka als de vertrouwde rots in de branding. Twee nummers van het koor kregen extra diepte door de medewerking van deze twee toppers. Het publiek waardeerde alle bijdragen met stevig applaus.

Berdien Stenberg en het Ettens Mannenkoor, Riè Tanaka achter de piano

Dat applaus werd in de loop van het concert steeds enthousiaster. Het publiek liet zich vangen door een boeiend concert zonder zwakke plekken. Een prachtig gezongen Marialied werd zelfs met gejuich en bravogeroep beloond. Het EMK heeft zich in de afgelopen jaren ontwikkeld tot een koor dat de nuances van fluisterzacht tot het betere spierballenvertoon uitstekend beheerst. In de persoon van Armanda ten Brink heeft men een vaardig pianiste en fraaie soliste in huis, maar ook de eigen solisten laten zich in mooi verzorgde zang beluisteren. Dirigent Nick Moritz zet karaktervol de muzikale lijnen uit. Al met al een gezond koor dat in aanloop naar het avontuur van een nieuwe Carmina Burana op 13 februari 2016 in Amphion een prachtig concert heeft neergezet.

---

Steenovenconcert Ettens Mannenkoor op 6 juli plotseling onderbroken

Een kwartier na de pauze wordt het Steenovenconcert van het Ettens Mannenkoor op 6 juli onverwacht onderbroken. Bij het begin van het concert worden tot verrassing van de dirigenten Nick Moritz en Armanda ten Brink een aantal nog lege plaatsen gevuld door familieleden en vrienden. Nick zegt tijdens zijn inleiding: “Ik ben voor het eerst zenuwachtig bij een concert.” Het koor begint met het openingslied van de Carmina Burana van Carl Orff, O Fortuna, gevolgd door Ecce gratum uit dezelfde liederencyclus. Daarna volgen het introductielied van het koor Het zingen zit ons in het bloed gevolgd door Amazing grace, het lied dat president Obama kort geleden gezongen heeft op de herdenkingsbijeenkomst van negen in een kerk doodgeschoten landgenoten. Dirigent Nick Moritz leidt elk lied in, geeft uitleg en maakt contact met het publiek. Zo stelt hij ook Miriam Versteegen voor als nieuwe pianist. Armanda ten Brink, de vaste pianist, heeft regelmatig andere taken geeft Nick aan “en dan is het verstandiger dat Miriam achter de piano zit dan ikzelf (gelach)……zo hard hoeft u nou ook weer niet te lachen!” Het Steenovenconcert heeft naast serieus musiceren een luchtige ondertoon en zo worden er ook twee jarigen toegezongen.

De door T3 mooi verlichte hal van de Steenoven.

Met Vilni Celas Vilni Krit heeft het koor in het voorjaar een triomf gevierd tijdens een concours. Omdat het lied gaat over een golvende zee die zich door middel van harder en zachter zingen heen en weer beweegt wordt het door beide dirigenten gedirigeerd, dit werkt het beste is in de praktijk gebleken. Na het zingen volgt een donderend applaus.

Armanda en Nick dirigeren Vilni Celas

Achtereenvolgens worden gezongen Ameno, met Armanda als solist, Can you feel the love tonight waar Frank Geurtsen solist is, Maria Lassu, Benedictus (solist is Armanda), O Tebi en O Sifuni Mungu (solisten Titus Aaldering en Herman Leijzer). Vlak voor de pauze houdt Niels Berendsen, voorzitter van de Club van Honderd een vurig pleidooi om het koor te blijven steunen door lid te blijven en te worden van deze club.

Armanda als solist

Na de pauze zingt solist Armanda samen met het koor Vivere. Daarna volgt een deel van Men of Harlech, een patriottistisch lied uit Wales dat een slag bezingt die Wales ooit gewonnen heeft van Engeland. Een kwartier na de pauze leidt Nick het lied In Taberna (In de Kroeg) in: “De Carmina Burana handelt over het lot (dat heb je niet in de hand), de liefde (dat heb je ook niet in de hand) en de drank (dat hebben velen vaak ook niet in de hand) en in de kroeg komt dat allemaal samen en daar gaan we nu over zingen.” Ergens vandaan uit de grote hal aan de Oude IJsselweg klinkt een stem die zegt: “Nee, daar gaan we niet over zingen, we gaan iets anders doen.” Nick kijkt niet begrijpend rond en zegt “O jee” als hij de persoon achter de stem met microfoon door het middenpad aan ziet komen lopen. Het is Peter Ketelaar die vertelt dat hij officieel is aangewezen om in te breken en Nick en Armanda te ontheffen van hun taak. “Doei!” zegt Nick en loopt samen met Armanda naar de uitgang. Hij wordt teruggeroepen, want voor het koor wordt een huiskamer ingericht met een tapijtje, twee stoelen en een tafeltje. De twee jubilarissen, beide 25 jaar dirigent bij het EMK, worden uitgenodigd om te komen zitten en assistent André Tuit zorgt voor een drankje.

Nick en Armanda luisteren naar "hun concert"

Peter kondigt aan dat veel mensen Nick en Armanda willen feliciteren met hun jubileum. In dit kader wordt geprobeerd in een komische act een satellietverbinding met Canada te leggen: André houdt de schotel vast en na “sneeuw” op het beeld komen onder andere Poetin (“omdraaien André, omdraaien”) en Obama voorbij (“ja, nu gaan we de goede kant op, we moeten naar Canada, ietsje terug André”) en uiteindelijk verschijnt er “Greetings from the Georgtown and Achill Choral Societies, A. Dale Wood and Chris Dawes! Celebrating the 25 years of Nick and Armanda!” en daarna zingen beide koren The Rhythm of Life, ook voor het EMK een bekend en graag gezongen lied en roepen op het eind “Nick en Armanda, van harte gefeliciteerd!”

Op een vraag van Peter “hebben we nog een dirigent in de zaal?” komt Jos Pijnappel naar voren, een goede bekende van Nick en Armanda en veelzijdig musicus, dirigent en arrangeur. Hij was in 2014 bij het 16e Steenovenconcert met zijn harmonie Concordia uit Eefde. Bij het koor staat hij onder andere bekend om zijn vrolijkheid en humor. Dit bleek ook tijdens de extra geheime repetitie die voor dit concert nodig was (Nick en Armanda waren erg verbaasd dat dit voor hen geheim was kunnen blijven).

André Tuit (links), Nick Moritz, Jos Pijnappel en Armanda ten Brink

Na de Battle hymn of the republic, met pianiste Miriam Versteegen achter de piano, zegt Peter: “Dames en heren, weet u wat nou zo mooi is, ze genieten, ze genieten echt, het glas is al bijna leeg!” Ook veel beroemde artiesten waarmee Nick en Armanda zijn opgetreden willen hen feliciteren. Afgewisseld door zang van het EMK komen op het scherm onder andere voorbij Iris Kroes, winnaar van de Voice of Holland 2012 en met haar harp solist en begeleider tijdens het kerstconcert 2013 met het EMK in Etten (https://www.youtube.com/watch?v=P5EDfEOZ1jA); dwarsfluitiste Berdien Stenberg, op 13 juni nog in Etten voor een concert met het EMK voor de Club van Honderd (https://www.youtube.com/watch?v=NxPsjVpQZwM) en Guido Dieteren namens het hele Guido’s Orchestra, op 6 juli 2013 het orkest bij de viering van het 100 jarig bestaan van het EMK (https://www.youtube.com/watch?v=oz3Y8syPVVM). Op de melodie van Benia Calastoria zingt het koor een feestlied, geschreven door René Leijzer. Direct daarna staat een dame in het publiek met een grote rode hoed te zwaaien en roept: “Ja hallo, hallo, kunnen wij van Con Brio ook nog effekes wat doen hier?” Het is Dorien Leijzer, voorzitter van vrouwenkoor Con Brio, ook een koor dat Nick dirigeert. De andere leden van het koor komen aangesneld in hun mooie jurken van het kasteelconcert Piece of cake dit voorjaar en zingen de jubilarissen toe: Zij leven lang!

Con Brio zingt de jubilarissen toe.

Carl Orff door Jens Rusch

Het koor vervolgt met het laatste lied onder leiding van Jos Pijnappel, Here’s to the Heroes, een lied op onze vrijheid. Hierna kondigt Peter aan dat Niels Berendsen twee weken geleden een cd in de bus heeft gevonden waarvan hij niet weet waar die vandaan komt. Het blijkt Carl Orff zelf te zijn, (overtuigend op het witte doek gezet door Peter Ketelaar, inclusief pijp), componist van de muziek van de Carmina Burana, die de jubilarissen Herr Moritz en Frau ten Brink toespreekt. Hij bespreekt onder andere de uitvoeringen van de Carmina door Nick en Armanda met het EMK in 1994 in Gendringen (“ziemlich gut”), 2005 in Emlichheim en in 2006 twee keer in de markthal in Doetinchem.

Peter Ketelaar en het Ettens Mannenkoor

Nadat voorzitter Chrysto Wormskamp alle medewerkenden heeft bedankt mag Nick nog één nummer dirigeren, met Armanda achter de piano. Voordat hij begint zegt hij: “Ik kan heel kort zijn. Ik denk dat u allemaal snapt waarom Armanda en ik 25 jaar bij dit koor hebben kunnen blijven. Wij wisten hier helemaal niets van. Ze hebben potdorie onder leiding van Jos nog apart gerepeteerd ook. Hoe hou je het geheim zou ik haast zeggen. Eerlijk waar: fantastisch jongens!” Hierna volgt een daverend slotaccoord van deze zeer geslaagde avond met Oh when the Saints go marching in gevolgd door een gigantisch applaus van het publiek.

Jos Pijnappel dirigeert het EMK, Miriam Versteegen speelt piano

---